loading/hle�
(100) Page 68 (100) Page 68
Bindindisfélög Haldið var uppi vín- og tóbaksbindindisfé- lögum við skólann. Ætlunin var, að allir ný- sveinar gengju í bindindi. Studdu kennarar fast að því. — Voru þó sjálfir engir bindindismenn. En þeim mun hafa þótt bindindið nauðsynlegt, til að góð regla og skólalif þróaðist, enda var þeim mjög annt um viðgang og heiður skólans. Um bindindi — málið almennt skoðað — urðu miklar og harðar rökræður á fyrstu málfundunum haustið, sem ég kom í skólann. Þannig var ástatt fyrir mér, að veturinn áður var vakin bindindisalda heima í sveit minni, og átti að knýja alla unga menn til að ganga í bindindi. Ég gat ekki viðurkennt bindindi sem eftir- sóknarverða hugsjón, heldur illa nauðsyn eða nauðvörn. Þótti mér og fleirum málið flutt með offorsi, og lenti í hörðum deilum, sem ég, óæfður strákur, var víst lítt fær um að beita mér fyrir, en gerði þó. Þegar í skólann kom, eimdi víst eitthvað eftir af þeim bar- dagahug, sem ég var í um vorið. Ég var áður enéggáði að fullkomlega sjálfur, kominn út I harðar rökræður um bindindi á málfund- um skólasveina. Var ekki létt að hætta eða snúa við, fyrst út í þetta var komið. Varð þetta til þess, að þátttaka mín í málfundum hófst fyrr og varð meiri en ella hefði orðið, þvi að ég var þá hlédrægur mjög — venju- legast. Ég gekk aldrei í skólabindindið, slapp þó við að gera sjálfum mér eða skólanum vansa, þessa vetur, með nokkurri ofnautn, að því er ég bezt veit. En áður en skólaveturinn seinni var úti, hafði ég orðið að þola þá skapraun að sjá suma heitustu bindindis- prédikarana frá þessum fundum drukkna sér til minnkunnar og öðrum til leiðinda. Ég segi frá þessu hér sökum þess, að í þessum efnum og fleirum tel ég það reynslu mína, að skammt er öfganna í milli. En drykkjuskapur var ekki áberandi meðal skólapilta, og ekki svo verulegt mein yrði að, það sem ég þekkti til. Ekki varð ég þess var, að neinn kennar- anna herti að piltum að ganga i bindindi, þótt þeir mæltu með því á fundum. Og látinn var ég hlutlaus. Seinna heyrði ég, að Hjalta- lín hefði sagt eitthvað á þá leið, þegar tilrætt varð um þessar bindindisumræður: Ég hafði reyndar gaman af að hlusta á strákinn. Hann var þarna með sömu rökin, og ég var að burðast með, þegar við vorum að stæla um þessi mál á skólaárum minum. Ég býst við, að kennararnir hafi fleiri minnzt æskuára sinna og skoðananna þá og því reynzt okkur frjálslyndir í þessu efni. Og um Hjaltalín er það að segja, að hann reyndist mér á allan hátt því betur, sem lengur leið, og fannst mér hann láta sér annt um að benda mér jafnan á, hvað betur mætti fara, og gera það þannig, að ég var honum bæði þakklátur og virti hann sem mest mátti verða. (Sigurður Jóns- son Minningar 246-247) En hafi Möðruvallapiltum sárnað að þeim var ekki boðið að þorrablótinu, tóku valds- menn á Akureyri ekki síður óstinnt upp kvæðið, sem nefnt var manna á meðal Þorra- blótið mikla. Varð af þessu nokkur rekistefna, eins og skýrsla og bréf Hjaltalíns bera með sér. 1 þorrabyrjun 1893 var samkvæmi inn á Oddeyri og voru þar margir Oddeyrar- og Akureyrarbúar; var þar etið og drukkið fast að fornum sið. Seint á Þorra kom upp kvæði inn á Akureyri, er- samkomumönnum þótti mjög meiðandi fyrir sig, og eignuðu það hiklaust Möðruvalla- piltum. Við Stefán kennari komum inneptir í seinustu viku Þorra. Báðu þeir oss að koma til tals við sig: Klem- ens Jónsson, bæarfógeti, Consul Havsteen, H. Schiöth, Oddur Thorarensen, apótekari, Stefán Stephensen um- boðsmaður og Þorgrímur læknir. Voru þeir æstir mjög og skoruðu á mig að eg kæmist eptir því, hver kvæðið hefði ort, og ræki svo þann pilt úr skóla, er ort hefði. Eg lofaði því einu, að eg skyldi spyrja pilta að, hvort nokkur þeirra kannaðist við að vera höf(undur) kvæðisins. Öðru lofaði eg ekki. Tveim dögum eptir að eg kom heim, spurði eg pilta, hvort þeir ætti nokkum þátt í kvæðinu, en þeir kváðust ekkert vilja um það segja. Skrifíði eg þá bréf þau, er koma hér á eptir. 20. Febr.j 1893] [Jón A. Hjaltalin] Til Kl. Jónssonar bæarfógeta Góði vin. Þegar eg kom heim, grennslaðist eg eptir því hjá Möðruvallapiltum, hvort þeir ætti nokkurn þátt i kvæði því, sem þér Akureyrarbúar sýnduð mér, er eg var innfrá, eins og eg lofaði yður þá. En það varð árangurslaust, því að þeir vildu ekkert um það segja. Þetta hefi eg skrifað Consul Havsteen samkvæmt loforði mínu, og skal ekki fara um það fleiri orðum. En mér fannst, þegar eg var innfrá, að þér Akureyrar menn ekki skilja rétt afstöðu vor kennaranna til þessa máls. Furðar mig ekki svo mikið á því um suma þá, er þar áttu hlut að máli. En af þér hefði eg búizt við öðru. Þér bámð það hiklaust upp á Möðruvallapilta, að þeir hefði ort og útbreitt kvæði, sem mér virðist til smánar höfundi þess eða höfundum, hver svo sem hann eða þeir eru, en alls eigi þeim, er á þorrablótinu voru. Þær einu sannanir, sem þér báruð fram fyrir þessum áburði voru þær, að þér sögðuð, að líkur væri til, að maður frá Möðruvöllum hefði komið með kvæðið inneptir. Og þó ætluðust þér til, að eg og meðkennari minn, sem þar vorum staddir, álitu það undireins sjálfsagt, að áburður þessi væri sannur. Þú verður nú að gá að því, að eg og meðkennarar mínir erum þessum piltum in loco parentis og eigum að vaka yfir framförum þeirra í lærdómi og siðferði, svo sem oss er framast unnt; en þó fylgir og, að vér erum sjálf- skyldir varnarmenn þeirra, ef á þá er borinn óhróður, sem ósannur er, að þeir sé valdir að. Ætla eg því, að enginn geti láð oss, þótt vér eigi tökum fegins hendi hverjum þeim sökum, sem þeir eru bornir án þess sann- anir fylgi. í þessu máli eru nú alls engar sannanir fram komnar, því heyrt hefi eg, að sá maður, er þér sögðuð, að flutt hefði bréfin inneptir, neiti því með öllu, að hann hafi haft slík bréf meðferðis. Allt annað mál er það, ef piltar hér verða uppvísir að einhverjum óknyttum, þá vil eg ekki mæla þá undan þeirri ábyrgð, sem þeir geta bakað þeim. I þessari samræðu léztu þér þau orð um munn fara, að þú mundir reyna að gjöra það, sem þú gætir til þess að eyðileggja Möðruvallaskólann, ef þetta mál lyktaði eigi svo sem þér líkaði. Eg vona, að þú vilir nú, að þessi orð hefði verið ótöluð, eins og eg vil gleyma þeim. [Jón A. Hjaltalín] (Prófabók Möðruvallaskólans 119-121) 68
(1) Front Board
(2) Front Board
(3) Front Flyleaf
(4) Front Flyleaf
(5) Front Flyleaf
(6) Front Flyleaf
(7) Front Flyleaf
(8) Front Flyleaf
(9) Page I
(10) Page II
(11) Page III
(12) Page IV
(13) Page V
(14) Page VI
(15) Page VII
(16) Page VIII
(17) Page IX
(18) Page X
(19) Page XI
(20) Page XII
(21) Page XIII
(22) Page XIV
(23) Page XV
(24) Page XVI
(25) Page XVII
(26) Page XVIII
(27) Page XIX
(28) Page XX
(29) Page XXI
(30) Page XXII
(31) Page XXIII
(32) Page XXIV
(33) Page 1
(34) Page 2
(35) Page 3
(36) Page 4
(37) Page 5
(38) Page 6
(39) Page 7
(40) Page 8
(41) Page 9
(42) Page 10
(43) Page 11
(44) Page 12
(45) Page 13
(46) Page 14
(47) Page 15
(48) Page 16
(49) Page 17
(50) Page 18
(51) Page 19
(52) Page 20
(53) Page 21
(54) Page 22
(55) Page 23
(56) Page 24
(57) Page 25
(58) Page 26
(59) Page 27
(60) Page 28
(61) Page 29
(62) Page 30
(63) Page 31
(64) Page 32
(65) Page 33
(66) Page 34
(67) Page 35
(68) Page 36
(69) Page 37
(70) Page 38
(71) Page 39
(72) Page 40
(73) Page 41
(74) Page 42
(75) Page 43
(76) Page 44
(77) Page 45
(78) Page 46
(79) Page 47
(80) Page 48
(81) Page 49
(82) Page 50
(83) Page 51
(84) Page 52
(85) Page 53
(86) Page 54
(87) Page 55
(88) Page 56
(89) Page 57
(90) Page 58
(91) Page 59
(92) Page 60
(93) Page 61
(94) Page 62
(95) Page 63
(96) Page 64
(97) Page 65
(98) Page 66
(99) Page 67
(100) Page 68
(101) Page 69
(102) Page 70
(103) Page 71
(104) Page 72
(105) Page 73
(106) Page 74
(107) Page 75
(108) Page 76
(109) Page 77
(110) Page 78
(111) Page 79
(112) Page 80
(113) Page 81
(114) Page 82
(115) Page 83
(116) Page 84
(117) Page 85
(118) Page 86
(119) Page 87
(120) Page 88
(121) Page 89
(122) Page 90
(123) Page 91
(124) Page 92
(125) Page 93
(126) Page 94
(127) Page 95
(128) Page 96
(129) Page 97
(130) Page 98
(131) Page 99
(132) Page 100
(133) Page 101
(134) Page 102
(135) Page 103
(136) Page 104
(137) Page 105
(138) Page 106
(139) Page 107
(140) Page 108
(141) Page 109
(142) Page 110
(143) Page 111
(144) Page 112
(145) Page 113
(146) Page 114
(147) Page 115
(148) Page 116
(149) Page 117
(150) Page 118
(151) Page 119
(152) Page 120
(153) Page 121
(154) Page 122
(155) Page 123
(156) Page 124
(157) Page 125
(158) Page 126
(159) Page 127
(160) Page 128
(161) Page 129
(162) Page 130
(163) Page 131
(164) Page 132
(165) Page 133
(166) Page 134
(167) Page 135
(168) Page 136
(169) Page 137
(170) Page 138
(171) Page 139
(172) Page 140
(173) Page 141
(174) Page 142
(175) Page 143
(176) Page 144
(177) Page 145
(178) Page 146
(179) Page 147
(180) Page 148
(181) Page 149
(182) Page 150
(183) Page 151
(184) Page 152
(185) Page 153
(186) Page 154
(187) Page 155
(188) Page 156
(189) Page 157
(190) Page 158
(191) Page 159
(192) Page 160
(193) Page 161
(194) Page 162
(195) Page 163
(196) Page 164
(197) Page 165
(198) Page 166
(199) Page 167
(200) Page 168
(201) Page 169
(202) Page 170
(203) Page 171
(204) Page 172
(205) Page 173
(206) Page 174
(207) Page 175
(208) Page 176
(209) Page 177
(210) Page 178
(211) Page 179
(212) Page 180
(213) Page 181
(214) Page 182
(215) Page 183
(216) Page 184
(217) Page 185
(218) Page 186
(219) Page 187
(220) Page 188
(221) Page 189
(222) Page 190
(223) Page 191
(224) Page 192
(225) Page 193
(226) Page 194
(227) Page 195
(228) Page 196
(229) Page 197
(230) Page 198
(231) Page 199
(232) Page 200
(233) Page 201
(234) Page 202
(235) Page 203
(236) Page 204
(237) Page 205
(238) Page 206
(239) Page 207
(240) Page 208
(241) Page 209
(242) Page 210
(243) Page 211
(244) Page 212
(245) Page 213
(246) Page 214
(247) Page 215
(248) Page 216
(249) Page 217
(250) Page 218
(251) Page 219
(252) Page 220
(253) Page 221
(254) Page 222
(255) Page 223
(256) Page 224
(257) Page 225
(258) Page 226
(259) Page 227
(260) Page 228
(261) Page 229
(262) Page 230
(263) Page 231
(264) Page 232
(265) Page 233
(266) Page 234
(267) Page 235
(268) Page 236
(269) Page 237
(270) Page 238
(271) Page 239
(272) Page 240
(273) Page 241
(274) Page 242
(275) Page 243
(276) Page 244
(277) Page 245
(278) Page 246
(279) Page 247
(280) Page 248
(281) Page 249
(282) Page 250
(283) Page 251
(284) Page 252
(285) Page 253
(286) Page 254
(287) Page 255
(288) Page 256
(289) Page 257
(290) Page 258
(291) Page 259
(292) Page 260
(293) Page 261
(294) Page 262
(295) Page 263
(296) Page 264
(297) Page 265
(298) Page 266
(299) Page 267
(300) Page 268
(301) Page 269
(302) Page 270
(303) Page 271
(304) Page 272
(305) Page 273
(306) Page 274
(307) Page 275
(308) Page 276
(309) Page 277
(310) Page 278
(311) Page 279
(312) Page 280
(313) Page 281
(314) Page 282
(315) Page 283
(316) Page 284
(317) Page 285
(318) Page 286
(319) Page 287
(320) Page 288
(321) Page 289
(322) Page 290
(323) Page 291
(324) Page 292
(325) Page 293
(326) Page 294
(327) Page 295
(328) Page 296
(329) Page 297
(330) Page 298
(331) Page 299
(332) Page 300
(333) Page 301
(334) Page 302
(335) Page 303
(336) Page 304
(337) Page 305
(338) Page 306
(339) Page 307
(340) Page 308
(341) Page 309
(342) Page 310
(343) Page 311
(344) Page 312
(345) Page 313
(346) Page 314
(347) Page 315
(348) Page 316
(349) Page 317
(350) Page 318
(351) Page 319
(352) Page 320
(353) Page 321
(354) Page 322
(355) Page 323
(356) Page 324
(357) Page 325
(358) Page 326
(359) Page 327
(360) Page 328
(361) Rear Flyleaf
(362) Rear Flyleaf
(363) Rear Flyleaf
(364) Rear Flyleaf
(365) Rear Flyleaf
(366) Rear Flyleaf
(367) Rear Board
(368) Rear Board
(369) Spine
(370) Fore Edge
(371) Scale
(372) Color Palette