loading/hle�
(171) Blaðsíða 163 (171) Blaðsíða 163
eins og Hitler myndi haga sér), allt þetta gerði þetta kvöld að einum merkilegasta atburði í lífi mínu fyrr og síðar. Ekki síst þar sem hann sagði þróunina rétt fyrir í aðalatriðum.“ Litlu síðar, þegar styrjöldin mikla var að hefjast, skrifar Sigurður svo og lýsir þar mannúð sinni og einstaklingshyggju: „Mannúð virðir svo, að maðurinn, einstaklingurinn, hvert barn, „sem ljósið lít- ur“, þroski þess og velfarnaður, sé hinsta markmið allrar mannlegrar viðleitni og allra menningarstofnana og þá einkum ríkisins sjálfs. Ríkið er steindautt, sem penninn eða blekið, er embættismenn þess rita fyrirskip- anir sínar og úrskurði með. Ríkið finnur ekki til, kennir hvorki sælu né kvala, nýtur hvorki lista né lita góðra. Ríkið uppgötvar ekki, skapar ekki. Maðurinn, hver einstaklingur, finnur til, vonar og kvíðir, kennir þæginda og sárinda, fagnar „sólarsýn“. Einstaklingurinn uppgötvar, skapar, yrkir, samstillir og sam- ræmir. Því virðir næm mannúð hvern mann- legan einstakling og manngildi hans — „sem slíkan“.“ (Sksk. VII, 113). í sömu skólaskýrslu og þessi orð voru skráð, er þess getið að tíu ára stúdentar undir forystu Jóns Jónssonar frá Völlum í Svarfað- ardal hafi safnað 360 krónum og gefið Nem- endasjóði til þess að minnast svo með þakk- læti hins gamla skóla síns. Um þetta segir Sigurður Guðmundsson m.a.: „Ég samfagna eftirverum mínum, er þeim á ókomnum árum og áratugum berast slíkar gjafir og vináttu merki. Verður það einn sólargeislinn í starfi þeirra og striti, margvís- legu vafstri og snúningum. .. . Meðal gefenda eru menn úr öllum stjórnmálaflokkum og það einnig, að ég ætla, úr flokki kommúnista, sem ég hefi þó átt allmjög í brösum við. Er vel, að þær snerrur virðast eigi hafa kælt vináttu þeirra (kommúnista) við skólann, þótt þeim hafi oft mislíkað við forystumann hans í þeim efnum, er ágreiningur varð um.“ Eftir styrjöldina, í síðasta erindi sínu á Sal (1947), sagði Sigurður Guðmundsson: „Það er eitt átumein þjóðar vorrar, að hana skortir óhlutdræga stjórnmálagagnrýni og óhlutdræga bókmenntagagnrýni. Lofsöngur trúblindra flokksmanna um athafnir stjórnar sinnar og bókmenntasmíðir samherja sinna eða lastmæli þeirra um stjórnmálatillögur og list andstæðinga sinna verður ekki kölluð gagnrýni, heldur einber markleysa. En óhlut- dræg gagnrýni fær eigi þróast né þrifist í þjóðfélagi voru sökum þess skorts á full- komnu málfrelsi, sem stafar af ofsa stjórn- málaflokka vorra, eins og síðar verður vikið að. Fjöldinn virðist ekki skilja, að óvald- vendni er óráðvendni....“ Og undir lokin: „Brýnasta viðfangsefni íslenskra uppal- enda á vorum líðandi brandadögum er að kenna æskunni að sjá við áróðri stjórnmála- flokkanna, gyllingum þeirra og hálfsannind- um. Fyrir skömmu rakst ég á það í ensku blaði eða tímariti, að uppeldisfrömuðir Vest- urheims væru teknir að sjá, að hér væri komið spánnýtt vandamál og mikilvægt. Væru þeir þegar farnir að þreifa fyrir sér um lausn á þv-í. En lítt sjást merki þess, að skrifstofustjórnir uppeldismála vorra hafi komið auga á slíka þjóðar- og þroskanauðsyn. En það er skilyrði andlegs frelsis, að æskumaður sé gerður ónæmur fyrir áróðri stjórnmálaflokkanna, ungmennaveiðum þeirra og villisöng." (Sksk. XI, 122, 132). Þórarinn Björnsson hafði í skólaslitaræðu 1961 talað um dvínandi stjórnmálaáhuga nemenda. Það var lognið á undan storminum sem skall á með nokkuð snöggum þunga í kjölfar stúdentaóeirða víða um heim. En þá var Steindór Steindórsson tekinn við skóla- stjórn og mun ekki alltjent hafa átt náðuga daga. í annarri skólaslitaræðu sinni (1968) segir hann m.a.: „Um fjölmörg Evrópulönd hafa síðustu mánuðina, sem kunnugt er, geisað óeirðir, sem sums staðar hafa nálgast uppreisn. Óeirðir þessar hafa ekki átt upptök sín meðal hinna snauðustu og lakast menntu þjóðfé- lagsþegna, heldur spretta þær upp hjá þeim æskulýð, sem mesta menntun hefur hlotið og mestra hlunninda notið af hálfu ríkisvaldsins. Þá hafa óeirðir þessar ekki verið einskorðaðar við þau lönd og ríki, sem búa við einræði, enda fljótt bældar niður þar, heldur hafa þær einnig gerst í löndum, þar sem tjáningarfrelsi í ræðu og riti er viðurkennd regla, og þar sem lengst er stefnt í átt lýðræðis og velferðarríkis, svo sem í Svíþjóð. Ekki dreg ég í efa, að ýmsu kunni að vera ábótavant í löndum þessum og hinir upp- reisnargjörnu stúdentar hafi að því leyti lög að mæla, að umbóta sé þörf. En þótt svo sé, fær það á engan hátt réttlætt ofbeldisaðgerðir og skemmdarverk, að minnsta kosti ekki í löndum, þar sem málfrelsi og lýðræði drottn- ar. Naumast er hér nema um tvennt að ræða, annað hvort að annarleg öfl séu að verki, sem koma vilji af stað glundroða og upplausn og fái lokkað áhrifagjarna æskumenn til fylgis við sig, eða þá að einhver sá þverbrestur sé í menningu vorri, sem veldur því, að æsku- mennirnir sjái ekki, hve rangt er stefnt með
(1) Band
(2) Band
(3) Saurblað
(4) Saurblað
(5) Saurblað
(6) Saurblað
(7) Saurblað
(8) Saurblað
(9) Blaðsíða 1
(10) Blaðsíða 2
(11) Blaðsíða 3
(12) Blaðsíða 4
(13) Blaðsíða 5
(14) Blaðsíða 6
(15) Blaðsíða 7
(16) Blaðsíða 8
(17) Blaðsíða 9
(18) Blaðsíða 10
(19) Blaðsíða 11
(20) Blaðsíða 12
(21) Blaðsíða 13
(22) Blaðsíða 14
(23) Blaðsíða 15
(24) Blaðsíða 16
(25) Blaðsíða 17
(26) Blaðsíða 18
(27) Blaðsíða 19
(28) Blaðsíða 20
(29) Blaðsíða 21
(30) Blaðsíða 22
(31) Blaðsíða 23
(32) Blaðsíða 24
(33) Blaðsíða 25
(34) Blaðsíða 26
(35) Blaðsíða 27
(36) Blaðsíða 28
(37) Blaðsíða 29
(38) Blaðsíða 30
(39) Blaðsíða 31
(40) Blaðsíða 32
(41) Blaðsíða 33
(42) Blaðsíða 34
(43) Blaðsíða 35
(44) Blaðsíða 36
(45) Blaðsíða 37
(46) Blaðsíða 38
(47) Blaðsíða 39
(48) Blaðsíða 40
(49) Blaðsíða 41
(50) Blaðsíða 42
(51) Blaðsíða 43
(52) Blaðsíða 44
(53) Blaðsíða 45
(54) Blaðsíða 46
(55) Blaðsíða 47
(56) Blaðsíða 48
(57) Blaðsíða 49
(58) Blaðsíða 50
(59) Blaðsíða 51
(60) Blaðsíða 52
(61) Blaðsíða 53
(62) Blaðsíða 54
(63) Blaðsíða 55
(64) Blaðsíða 56
(65) Blaðsíða 57
(66) Blaðsíða 58
(67) Blaðsíða 59
(68) Blaðsíða 60
(69) Blaðsíða 61
(70) Blaðsíða 62
(71) Blaðsíða 63
(72) Blaðsíða 64
(73) Blaðsíða 65
(74) Blaðsíða 66
(75) Blaðsíða 67
(76) Blaðsíða 68
(77) Blaðsíða 69
(78) Blaðsíða 70
(79) Blaðsíða 71
(80) Blaðsíða 72
(81) Blaðsíða 73
(82) Blaðsíða 74
(83) Blaðsíða 75
(84) Blaðsíða 76
(85) Blaðsíða 77
(86) Blaðsíða 78
(87) Blaðsíða 79
(88) Blaðsíða 80
(89) Blaðsíða 81
(90) Blaðsíða 82
(91) Blaðsíða 83
(92) Blaðsíða 84
(93) Blaðsíða 85
(94) Blaðsíða 86
(95) Blaðsíða 87
(96) Blaðsíða 88
(97) Blaðsíða 89
(98) Blaðsíða 90
(99) Blaðsíða 91
(100) Blaðsíða 92
(101) Blaðsíða 93
(102) Blaðsíða 94
(103) Blaðsíða 95
(104) Blaðsíða 96
(105) Blaðsíða 97
(106) Blaðsíða 98
(107) Blaðsíða 99
(108) Blaðsíða 100
(109) Blaðsíða 101
(110) Blaðsíða 102
(111) Blaðsíða 103
(112) Blaðsíða 104
(113) Blaðsíða 105
(114) Blaðsíða 106
(115) Blaðsíða 107
(116) Blaðsíða 108
(117) Blaðsíða 109
(118) Blaðsíða 110
(119) Blaðsíða 111
(120) Blaðsíða 112
(121) Blaðsíða 113
(122) Blaðsíða 114
(123) Blaðsíða 115
(124) Blaðsíða 116
(125) Blaðsíða 117
(126) Blaðsíða 118
(127) Blaðsíða 119
(128) Blaðsíða 120
(129) Blaðsíða 121
(130) Blaðsíða 122
(131) Blaðsíða 123
(132) Blaðsíða 124
(133) Blaðsíða 125
(134) Blaðsíða 126
(135) Blaðsíða 127
(136) Blaðsíða 128
(137) Blaðsíða 129
(138) Blaðsíða 130
(139) Blaðsíða 131
(140) Blaðsíða 132
(141) Blaðsíða 133
(142) Blaðsíða 134
(143) Blaðsíða 135
(144) Blaðsíða 136
(145) Blaðsíða 137
(146) Blaðsíða 138
(147) Blaðsíða 139
(148) Blaðsíða 140
(149) Blaðsíða 141
(150) Blaðsíða 142
(151) Blaðsíða 143
(152) Blaðsíða 144
(153) Blaðsíða 145
(154) Blaðsíða 146
(155) Blaðsíða 147
(156) Blaðsíða 148
(157) Blaðsíða 149
(158) Blaðsíða 150
(159) Blaðsíða 151
(160) Blaðsíða 152
(161) Blaðsíða 153
(162) Blaðsíða 154
(163) Blaðsíða 155
(164) Blaðsíða 156
(165) Blaðsíða 157
(166) Blaðsíða 158
(167) Blaðsíða 159
(168) Blaðsíða 160
(169) Blaðsíða 161
(170) Blaðsíða 162
(171) Blaðsíða 163
(172) Blaðsíða 164
(173) Blaðsíða 165
(174) Blaðsíða 166
(175) Blaðsíða 167
(176) Blaðsíða 168
(177) Blaðsíða 169
(178) Blaðsíða 170
(179) Blaðsíða 171
(180) Blaðsíða 172
(181) Blaðsíða 173
(182) Blaðsíða 174
(183) Blaðsíða 175
(184) Blaðsíða 176
(185) Blaðsíða 177
(186) Blaðsíða 178
(187) Blaðsíða 179
(188) Blaðsíða 180
(189) Blaðsíða 181
(190) Blaðsíða 182
(191) Blaðsíða 183
(192) Blaðsíða 184
(193) Blaðsíða 185
(194) Blaðsíða 186
(195) Blaðsíða 187
(196) Blaðsíða 188
(197) Blaðsíða 189
(198) Blaðsíða 190
(199) Blaðsíða 191
(200) Blaðsíða 192
(201) Blaðsíða 193
(202) Blaðsíða 194
(203) Blaðsíða 195
(204) Blaðsíða 196
(205) Blaðsíða 197
(206) Blaðsíða 198
(207) Blaðsíða 199
(208) Blaðsíða 200
(209) Blaðsíða 201
(210) Blaðsíða 202
(211) Blaðsíða 203
(212) Blaðsíða 204
(213) Blaðsíða 205
(214) Blaðsíða 206
(215) Blaðsíða 207
(216) Blaðsíða 208
(217) Blaðsíða 209
(218) Blaðsíða 210
(219) Blaðsíða 211
(220) Blaðsíða 212
(221) Blaðsíða 213
(222) Blaðsíða 214
(223) Blaðsíða 215
(224) Blaðsíða 216
(225) Blaðsíða 217
(226) Blaðsíða 218
(227) Blaðsíða 219
(228) Blaðsíða 220
(229) Blaðsíða 221
(230) Blaðsíða 222
(231) Blaðsíða 223
(232) Blaðsíða 224
(233) Blaðsíða 225
(234) Blaðsíða 226
(235) Blaðsíða 227
(236) Blaðsíða 228
(237) Blaðsíða 229
(238) Blaðsíða 230
(239) Blaðsíða 231
(240) Blaðsíða 232
(241) Blaðsíða 233
(242) Blaðsíða 234
(243) Blaðsíða 235
(244) Blaðsíða 236
(245) Blaðsíða 237
(246) Blaðsíða 238
(247) Blaðsíða 239
(248) Blaðsíða 240
(249) Blaðsíða 241
(250) Blaðsíða 242
(251) Blaðsíða 243
(252) Blaðsíða 244
(253) Blaðsíða 245
(254) Blaðsíða 246
(255) Blaðsíða 247
(256) Blaðsíða 248
(257) Blaðsíða 249
(258) Blaðsíða 250
(259) Blaðsíða 251
(260) Blaðsíða 252
(261) Blaðsíða 253
(262) Blaðsíða 254
(263) Blaðsíða 255
(264) Blaðsíða 256
(265) Blaðsíða 257
(266) Blaðsíða 258
(267) Blaðsíða 259
(268) Blaðsíða 260
(269) Blaðsíða 261
(270) Blaðsíða 262
(271) Blaðsíða 263
(272) Blaðsíða 264
(273) Blaðsíða 265
(274) Blaðsíða 266
(275) Blaðsíða 267
(276) Blaðsíða 268
(277) Blaðsíða 269
(278) Blaðsíða 270
(279) Blaðsíða 271
(280) Blaðsíða 272
(281) Blaðsíða 273
(282) Blaðsíða 274
(283) Blaðsíða 275
(284) Blaðsíða 276
(285) Blaðsíða 277
(286) Blaðsíða 278
(287) Blaðsíða 279
(288) Blaðsíða 280
(289) Saurblað
(290) Saurblað
(291) Saurblað
(292) Saurblað
(293) Saurblað
(294) Saurblað
(295) Band
(296) Band
(297) Kjölur
(298) Framsnið
(299) Kvarði
(300) Litaspjald