(15) Blaðsíða 13
hans óvenjustórar. Algeng stærð mynda hans eftir 1970 er 140 x 180 cm. Þessi stærð reynir
enn meir á myndbygginguna. Þær þurfa mikið andrúm.
Þrátt fyrir að Karl gangi einungis út frá formum og innra samspili þeirra við liti í anda
konkretismans, má greina náttúruupplifun að baki, einkum í gvassmyndunum, enda gefa nöfn
margra verka hans það til kynna eins og Haust, Vetur, Haustnæturskuggar o.s.frv. Má segja
að í gvassmyndum hans hafi hið Ijóðræna í verkum Richard Mortensens, en einnig Ijóðræna
abstraktsjónin með hina sterku náttúrusamsvörun, aðeins náð að losa um formfestuna.
í nýrri myndum Karls og einnig í nokkrum gvassmyndum frá sjöunda áratugnum má oft sjá
skína í eldri liti á fletinum sem málað hefur verið yfir eða form sem bætt hefur verið við eða
tekið af. Við þetta fær myndflöturinn óvænt líf og ákveðna hreyfingu. Orsökin fyrir þessu er að
Karl vinnur beint á myndflötinn í olíumyndum sínum og breytir þeim stöðugt eins og um margar
skissur væri að ræða, þrátt fyrir stærð flatarins. Slík vinnubrögð eru mjög andstæð því hvernig
hann vinnur með litinn í rýminu og þeirri rökhyggju sem virðist liggja að baki verkum hans. Þau
eru fremur í anda expressjónískra aðferða þar sem slík bein og óheft tjáning er viðhöfð og
útkoman getur iðulega komið á óvart. Gvassmyndirnar sem Karl vann að um 20 ára skeið
þurfti hann aftur á móti að vinna mjög hratt og þar var síðari breyting óhugsandi. Karl hefur því
þjálfað og agað sig mjög í slíkum vinnubrögðum.
III
Ef litið er á heildarferil Karls Kvarans er augljóst að hann hefur sett list sinni afar þröngar
skorður og er slíkt einstigi næsta vandratað en innan þessara marka hafa verk hans verið
rökræn í þróun í átt að mýkri formum og meiri hreyfingu. Jafnframt eru þau frekar innhverf og
lokuð og öðlast næstum táknrænt gildi og trúarlegt inntak. Þau eru aldrei afleiðing ytri
aðstæðna heldur ætíð innri þarfar. Þær breytingar sem orðið hafa á verkum hans eru aldrei
byltingarkenndar heldur leiðir hvert tímabil af öðru á markvissan hátt. Hann vinnur að sömu
hugmyndinni í mörgum myndum, endurtekur, breytir og myndar þannig síbreytileika, hrynjandi
þar sem engu er ofaukið. Karl er óvenju kröfuharður listamaður og gagnrýnir sífellt verk sín.
List hans hefur verið stöðug þróun rannsókna og uppgötvana og hver sigur hefur leitt til nýrrar
sóknar. Þessar uppgötvanir notar hann til að vinna frekar úr því sem fyrir er án þess að um
verulegar stökkbreytingar sé að ræða til að komast að kjarnanum. Sem dæmi mætti taka
kvenformið sem sástfyrst í verkum hans um 1950. Það kemurfram einangrað og mjög stílfært í
myndum hans um 1970 og enn í síðustu verkum hans, þar sem hann spilar á endurtekninguna.
Þessi kvenform birtast einangruð eða fleiri saman í röð, síðan leysast þau smám saman upp í
endurtekningunni og þannig skapast sjálfstætt línuspil og hrynjandi á myndfletinum. Hver
mynd fær innbyrðis flæði eða ein myndin býður annarri heim eins og tilbrigði um stef í tónlist.
Karl hlustar mikið á kammertónlist og oft hefur verið bent á að konkret myndlist nálgist
tónlistina hvað mest í sínu óhlutlæga eðli. Halldór Björn Runólfsson benti á þessi tengsl
kammerverka við list Karls í grein um sýningu hans í Listmunahúsinu árið 1984:
13
(1) Kápa
(2) Kápa
(3) Blaðsíða 1
(4) Blaðsíða 2
(5) Blaðsíða 3
(6) Blaðsíða 4
(7) Blaðsíða 5
(8) Blaðsíða 6
(9) Blaðsíða 7
(10) Blaðsíða 8
(11) Blaðsíða 9
(12) Blaðsíða 10
(13) Blaðsíða 11
(14) Blaðsíða 12
(15) Blaðsíða 13
(16) Blaðsíða 14
(17) Blaðsíða 15
(18) Blaðsíða 16
(19) Blaðsíða 17
(20) Blaðsíða 18
(21) Blaðsíða 19
(22) Blaðsíða 20
(23) Blaðsíða 21
(24) Blaðsíða 22
(25) Blaðsíða 23
(26) Blaðsíða 24
(27) Blaðsíða 25
(28) Blaðsíða 26
(29) Blaðsíða 27
(30) Blaðsíða 28
(31) Blaðsíða 29
(32) Blaðsíða 30
(33) Blaðsíða 31
(34) Blaðsíða 32
(35) Blaðsíða 33
(36) Blaðsíða 34
(37) Blaðsíða 35
(38) Blaðsíða 36
(39) Kápa
(40) Kápa
(41) Kvarði
(42) Litaspjald
(2) Kápa
(3) Blaðsíða 1
(4) Blaðsíða 2
(5) Blaðsíða 3
(6) Blaðsíða 4
(7) Blaðsíða 5
(8) Blaðsíða 6
(9) Blaðsíða 7
(10) Blaðsíða 8
(11) Blaðsíða 9
(12) Blaðsíða 10
(13) Blaðsíða 11
(14) Blaðsíða 12
(15) Blaðsíða 13
(16) Blaðsíða 14
(17) Blaðsíða 15
(18) Blaðsíða 16
(19) Blaðsíða 17
(20) Blaðsíða 18
(21) Blaðsíða 19
(22) Blaðsíða 20
(23) Blaðsíða 21
(24) Blaðsíða 22
(25) Blaðsíða 23
(26) Blaðsíða 24
(27) Blaðsíða 25
(28) Blaðsíða 26
(29) Blaðsíða 27
(30) Blaðsíða 28
(31) Blaðsíða 29
(32) Blaðsíða 30
(33) Blaðsíða 31
(34) Blaðsíða 32
(35) Blaðsíða 33
(36) Blaðsíða 34
(37) Blaðsíða 35
(38) Blaðsíða 36
(39) Kápa
(40) Kápa
(41) Kvarði
(42) Litaspjald