KARL KVARAN Karl Kvaran er fulltrúi þeirrar kynslóöar listamanna sem tileinkaði sér hugmyndafræði og útfærslu hinnar geómetrísku abstraktsjónar, konkretismans, á sjötta áratugnum. Þessi stefna markaði djúp spor í íslenska listasögu, er sterk áhrif frá París bárust hingað eftir 1950. Karl hefur unnið áfram í anda þeirrar stefnu og þróað persónulegt og sjálfstætt myndmál á grundvelli hennar. Það er því athyglisvert að kanna feril listmálara eins og Karls Kvarans sem aðhylltist grunnhugmyndir geómetríunnar án þess þó að fara sjálfur til Parísar og verða fyrir beinum áhrifum frá henni. Verk hans eru í byrjun fremur byggð á hugmyndum De Stijl hópsins. Þau eru lýsandi dæmi um hvernig frekar einstrengingsleg stefna getur leitt til afar farsællar þróunar í átt að formsterkri og kraftmikilli list. Sú yfirlitssýning verka hans, sem Listasafn íslands gengst nú fyrir, gefur okkur einmitt tækifæri til að sýna þessa þróun. I Eftir seinni heimsstyrjöld tók ný hreyfing að láta að sér kveða í París sem grundvallaðist á stefnu Abstraction-Création hópsins sem Auguste Herbin og Vangongerloo stofnuðu á fjórða áratugnum í París. Þessi hreyfing byggðist á reglulegum sýningum Salon des Réalités nouvelles í Musée Moderne frá 1946 og sýningum Galerie Denise René.1 Margir íslenskir listamenn voru í París um 1950 og urðu þeir fyrir sterkum áhrifum frá þessari stefnu og tímaritunum Art dAujourdhui, sem Galerie Denise René gaf út, og Cimaise. Síðustu tvær Septembersýningarnar báru vott um hvert stefndi, en 1952 gat þar að líta mörg verk í anda geómetríunnar eftir Karl Kvaran, Þorvald Skúlason, Hjörleif Sigurðsson og Valtý Pétursson. Sérstakur hópur myndaðist hér 1953 sem vildi koma geómetríunni á framfæri, en hann klofnaði og þetta ár voru haldnar tvær sýningar. Vorið 1953 var haldin samsýning þar sem slík verk voru sýnd. Þar sýndu Ásmundur Sveinsson, Þorvaldur Skúlason, Gerður Helgadóttir, Valtýr Pétursson, Benedikt Gunnarsson og Hjörleifur Sigurðsson. Um haustið var enn haldin samsýning þar sem eingöngu voru sýndar geómetrískar myndir. Þátttakendur í henni voru Eiríkur Smith, Hörður Ágústsson, Sverrir Haraldsson og Karl Kvaran, auk Svavars Guðnasonar sem var gestur sýningarinnar. Aðrir sem fylgdu þessari stefnu voru Jóhannes Jóhannesson, Nína Tryggvadóttir og Guðmunda Andrésdóttir. Stefna Abstraction-Création átti rætur sínar í hugmyndum De Stijl hópsins og rússnesku konstrúktívistanna og suprematistanna en þær grundvölluðust á vel byggðri hugmyndafræði. Fyrir geómetríu eftirstríðsáranna er aftur á móti einkennandi að minna fór fyrir hugmyndafræði- legum bakgrunni, enda átti þessi stefna mun greiðari aðgang að markaðnum en hin fyrrnefnda. Verkin voru hreinsuð af öllu tilviljunarkenndu og tilfinningahlöðnu og formið og línan voru aðalatriðið. Liturinn gegndi því hlutverki að mynda ákveðið rými; hann fjarlægist eða nálgast, allt eftir Ijósstyrk sínum og tengslum hinna ýmsu lita. í grein Þorvalds Skúlasonar sem 7

(1) Kápa
(2) Kápa
(3) Blaðsíða 1
(4) Blaðsíða 2
(5) Blaðsíða 3
(6) Blaðsíða 4
(7) Blaðsíða 5
(8) Blaðsíða 6
(9) Blaðsíða 7
(10) Blaðsíða 8
(11) Blaðsíða 9
(12) Blaðsíða 10
(13) Blaðsíða 11
(14) Blaðsíða 12
(15) Blaðsíða 13
(16) Blaðsíða 14
(17) Blaðsíða 15
(18) Blaðsíða 16
(19) Blaðsíða 17
(20) Blaðsíða 18
(21) Blaðsíða 19
(22) Blaðsíða 20
(23) Blaðsíða 21
(24) Blaðsíða 22
(25) Blaðsíða 23
(26) Blaðsíða 24
(27) Blaðsíða 25
(28) Blaðsíða 26
(29) Blaðsíða 27
(30) Blaðsíða 28
(31) Blaðsíða 29
(32) Blaðsíða 30
(33) Blaðsíða 31
(34) Blaðsíða 32
(35) Blaðsíða 33
(36) Blaðsíða 34
(37) Blaðsíða 35
(38) Blaðsíða 36
(39) Kápa
(40) Kápa
(41) Kvarði
(42) Litaspjald